MyBB Pro

P30-ART


----
وب سایت جامع آب و هواشناسی ایران
تبلیغات هزینه نیست!
----
معرفی سازه های آبی تاریخی شوشتر
زمان کنونی: ۷ مرداد ۱۳۹۳, ۱۴:۱۲ عصر
کاربرانِ درحال بازدید از این موضوع: 1 مهمان
نویسنده: admin
آخرین ارسال: admin
پاسخ: 8
بازدید: 1091

ارسال موضوع ارسال پاسخ
 
امتیاز موضوع:
  • 0 رأی - میانگین امتیازات: 0
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
معرفی سازه های آبی تاریخی شوشتر
نویسنده پیام
۱۹:۰۴ عصر ۴ اسفند ۱۳۹۰ (آخرین ویرایش در این ارسال: ۴ اسفند ۱۳۹۰ ۱۹:۰۵ عصر، توسط admin.)
ارسال: #1
**********
عنوان : ابراهیم مسگری
رشته:اقلیم شناسی در برنامه ریزی محیطی
تحصیلات:کارشناسی ارشد

اعتبار: 181
ارسال‌ها: 4,434
وضعیت : آفلاین
جنسیت:

مدیر پاسخگو

معرفی سازه های آبی تاریخی شوشتر

Click here to view the original image of 750x498px.
[تصویر:  yspd5djr0wlctsuidgrd.jpg]


[تصویر:  1xaa2ach6haxs1jzty.jpg]



[تصویر:  nqzv31az30ji08zfnt7p.jpg]

[تصویر:  21060135850912710505.jpg]

"هر کس با میل و رغبت کار خیری انجام دهد، همانا خداوند پاداش او را خواهد داد."
 
نقل قول این ارسال در یک پاسخ یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر ارسال یک ایمیل به این کاربر
۱۹:۰۵ عصر ۴ اسفند ۱۳۹۰
ارسال: #2
**********
عنوان : ابراهیم مسگری
رشته:اقلیم شناسی در برنامه ریزی محیطی
تحصیلات:کارشناسی ارشد

اعتبار: 181
ارسال‌ها: 4,434
وضعیت : آفلاین
جنسیت:

مدیر پاسخگو

RE: معرفی سازه های آبی تاریخی شوشتر
شوشتر به روايت ابن بطوطه :

درسفرنامه ابن‌بطوطه كه به قلم دكتر محمدعلي موحد ترجمه شده، در مورد اين شهر تاريخي مي‌خوانيم: سرانجام به تستر (شوشتر) رسيدم كه در قلمرو اتابك و سرحد بين دشت و كوهستان است. تستر شهري بزرگ، زيبا، خرم، داراي پاليزهاي نيكو و باغ‌هاي عالي است. اين شهر محاسن زياد و بازارهاي معتبر دارد و از شهرهاي قديمي است كه خالدبن وليد آن را فتح كرد.
سهل‌بن عبدالله منسوب به اين شهر مي‌باشد. نهر معروف بازرق گرداگرد تستر را فرا گرفته و آب آن بسيار مصفا و عالي است. اين آب در روزهاي گرم تابستان به غايت سرد و خنك است و من رودخانه‌اي به كبودي رنگ آن نديده‌ام مگر رودخانه بلخشان (بدخشان).
تستر براي ورود و خروج مسافرين يك در بيشتر ندارد و آن را دروازه «دسبول» (دزفول) مي‌نامند. «دروازه» در لغت آنان به معني در است. درهاي ديگر اين شهر به سوي رودخانه باز مي‌شود. در دو طرف رودخانه باغ‌ها قرار دارد و دولاب‌ها كار گذاشته‌اند. عمق رودخانه زياد است و محاذي دروازه دسبول، مانند بغداد و حله جسري از كشتي‌هاي كوچك درست كرده‌اند.
ميوه در تستر فراوان است، خيرات و بركات اين شهر بسيار و بازارهاي آن در خوبي بي‌مانند مي‌باشند. در خارج شهر مزار متبركي است كه اهالي به زيارت آن مي‌روند و نذرهاي زياد به آنجا مي‌برند. اين مزار زاويه‌اي هم دارد كه گروهي از دراويش در آن به‌سر مي‌برند و مي‌گويند كه مزار مزبور قبر زين‌العابدين علي‌بن حسين‌بن علي‌بن ابيطالب(ع) است.

شوشتر موزه زنده آبي ايران باستان

وجود رود كارون از ديرباز تاكنون يكي از عوامل اصلي جذب تمدن‌هاي مختلف در سرزمين خوزستان بوده است. به يمن وجود اين منبع آبي و دانش بالاي نياكانمان در استفاده از آب اين رودخانه، در جاي جاي دشت خوزستان شواهدي از وجود سازه‌هاي آبي و تاريخي مشهود است.
از اين رو ايران از نظر دارا بودن سازه‌هاي آبي ـ تاريخي در رأس ساير كشورهاي دنيا قرار دارد، به طوري كه تاكنون حدود چند صدسازه آبي دوران باستان در خوزستان شناسايي شده كه هريك به نوبه خود شواهد زنده و پابرجايي براي بررسي دانش مهندسي آب در زمان‌هاي دور است.
يكي از برجسته‌ترين مجموعه سازه‌هاي آبي ـ تاريخي و بي‌همتاي ايران باستان در شهرستان شوشتر پي‌ريزي شده است. اين شهر باستاني كه روي تخته‌سنگ نرمي و‌ به‌صورت ارگانيك شكل گرفته، حدود نيمي از آثار تاريخي ـ آبي اين استان را در دل خود جاي داده است.
موقعيت اين شهر ـ موزه، مرهون شرايط ويژه جغرافيايي، اقتصاد و جهان‌بيني حاكم بر منطقه است كه باعث شده در اين دشت سكونت‌گاه‌هاي مبتني بر كشاورزي شكل بگيرد و بعد در طي دوره‌هايي بتدريج زندگي شهرنشيني جايگزين آن شود. اگر زمان استقرار كوچندگان فصلي در كوه‌هاي بختياري را ملاك شكل‌گيري اين محوطه در نظر بگيريم قدمت آن به 7هزار سال پيش بازمي‌گردد.
البته ناگفته نماند كه «غارپبده» واقع در كوه‌هاي بختياري (شهرستان لالي) شمال شرقي شوشتر كه از نخستين سكونت‌گاه‌هاي انسان در ايران محسوب مي‌شود و مرتبط به انسان غارنشين است، ديرينگي استقرار در اين محدوده فرهنگي را با تاريخ 15 هزار سال مقارن مي‌سازد.

موزه‌ آب ايران باستان
اين رود پر بركت از شمال شرقي وارد شهر مي‌شود و به دو جهت انشعاب مي‌يابد. در كنار اين رود كه شاهكار مهندسي آب ايرانيان باستان رقم خورده، قريب به 100 بناي آبي مشتمل بر پل‌ها، بندها، پل‌بندها، آسياب‌ها و آبشارها، قنات‌ها، آب‌انبارها، تونل‌ها، كانال‌هاي سنگي و نهرهاي طويل را در برمي‌گيرد. همگي اين بناها از سوي ساسانيان و با الگوبرداري از سازه‌هاي نياكان خود (هخامنشيان) به شيوه‌اي استادانه ساخته شده‌‌اند و شوشتر را به موزه صنعت آب ايران باستان تبديل كرده‌اند. اين امر تا جايي است كه اغلب مورخان دوره اسلامي اين تأسيسات را يكي ازعجايب عالم مي‌دانند. در شكل‌گيري اين بناها انسان، طبيعت و معماري 3 قطب اصلي مجموعه هستند كه هريك به كمك ديگري آمده‌اند.
ساسانيان در راستاي دستيابي به اهدافي چون: كنترل سيلاب‌ها، تأمين آب كشاورزي و تأسيسات آبخيزداري، تأمين آب مورد نياز سكنه، بهره‌گيري از قدرت نيروي آب براي استفاده صنعتي و به راه انداختن آسياب‌ها سازه‌هاي آبي را شكل دادند.
اكنون پس از گذشت 18 قرن از عمر مجموعه سازه‌هاي آبي شوشتر، با تلاش‌هاي همه‌جانبه ميراث فرهنگي در سال گذشته اين بناها به عنوان دهمين اثر كشور و دومين بناي استان خوزستان (پس از چغازنبيل) در زمره آثار جهاني به ثبت رسيد. اين مجموعه با حدود13 اثر شامل: بند ميزان، برج كلاه فرنگي، قلعه سلاسل، پل بند شادروان يا قيصر، رود گرگر، پل بند گرگر، مجموعه آسياب‌ها و آبشارها، بند برج عيار، بند خداآفرين، نهر داريون، پل لشكر، بند خاك، بند سرابدار، پل شاه علي و پل حاج خدايي است.
منحصر به فرد بودن مجموعه در قياس با سازه‌هاي آبي ساير كشورها كه شرايط ثبت جهاني آن را مهيا ساخت خصوصيت هيدروديناميكي بناهاست به گونه‌اي كه اختلال در كاركرد يك سازه باعث اختلال در كل مجموعه مي‌شود. اين پيوستگي و ارتباط به گونه‌اي است كه اين مجموعه را به منظومه‌اي آبي تبديل مي‌كند.

● منبع: روزنامه - جام جم - تاريخ شمسی نشر 3/3/1389

[تصویر:  21060135850912710505.jpg]

"هر کس با میل و رغبت کار خیری انجام دهد، همانا خداوند پاداش او را خواهد داد."
 
نقل قول این ارسال در یک پاسخ یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر ارسال یک ایمیل به این کاربر
۱۹:۰۶ عصر ۴ اسفند ۱۳۹۰
ارسال: #3
**********
عنوان : ابراهیم مسگری
رشته:اقلیم شناسی در برنامه ریزی محیطی
تحصیلات:کارشناسی ارشد

اعتبار: 181
ارسال‌ها: 4,434
وضعیت : آفلاین
جنسیت:

مدیر پاسخگو

RE: معرفی سازه های آبی تاریخی شوشتر
نمایی از رودخانه و پل تخریب شده شوشتر

[تصویر:  m6qdis51umdd3dbbuwc.jpg]

[تصویر:  bco49mscmieane9kyy10.jpg]
General view of Karun river and remains of bridge
[تصویر:  0xun3iw2z0yycqhwir7z.jpg]

[تصویر:  7zyz06zuihx9ost5tqdb.jpg]

View of remaining brick vaults

[تصویر:  4j4uq6f157uuhblmu3mp.jpg]

دکتر فیتو در دوران نونهالی

[تصویر:  w8z6mzogszicj94axwaz.jpg]
Detail view of brick vault

[تصویر:  ncbr7ow31lo3amycrl8x.jpg]

[تصویر:  21060135850912710505.jpg]

"هر کس با میل و رغبت کار خیری انجام دهد، همانا خداوند پاداش او را خواهد داد."
 
نقل قول این ارسال در یک پاسخ یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر ارسال یک ایمیل به این کاربر
۱۹:۰۶ عصر ۴ اسفند ۱۳۹۰
ارسال: #4
**********
عنوان : ابراهیم مسگری
رشته:اقلیم شناسی در برنامه ریزی محیطی
تحصیلات:کارشناسی ارشد

اعتبار: 181
ارسال‌ها: 4,434
وضعیت : آفلاین
جنسیت:

مدیر پاسخگو

RE: معرفی سازه های آبی تاریخی شوشتر
سازه های آبی شوشتر حدود یک ماه پیش در سی وسومین اجلاس کمیته میراث جهانی در شهر سویل اسپانیا بدون هیچ مخالفتی از سوی اعضا به عنوان دهمین اثر جهانی ایران در اجلاس میراث جهانی به ثبت رسید. مجموعه آسیابهای شوشتر در استان خوزستان شامل دهها آسیاب است که بزرگترین مجموعه صنعتی تا پیش از انقلاب صنعتی به شمار می رود.
مهر: با فرو ریختن بخشی از کناره یکی از پلهای سازه های آبی شوشتر بر روی رودخانه گرگر خبرگزاری مهر عکسهای نحوه مرمت و چگونگی ریزش این بخش از سازه را برای اولین بار منتشر می کند.

این حادثه در حالی رخ می دهد که تنها چند روز از ثبت سازه های آبی شوشتر به عنوان دهمین اثر جهانی ایران در یونسکو می گذرد.
برخی از کارشناسان حوزه میراث فرهنگی علل و عوامل مختلفی را برای فرو ریختن این بخش از این سازه مهم و تاریخی عنوان می کنند که از آن جمله می توان به نحوه غیر علمی و غیر کارشناسی مرمت انجام گرفته در این محل، فرسایش و استهلاک و عدم مراقبت صحیح، ورود حجم زیاد فاضلاب شهری شوشتر که از مجراهای مختلف وارد رودخانه گرگر می شود، عدم بازسازی و مرمت این سازه ها و در نظر نگرفتن تمهیدات مراقبتی در طول سالیان گذشته و انجام ساخت و سازهای بی رویه بر روی آن اشاره کرد.
در همین رابطه یکی از کارشناسان سازمان میراث فرهنگی در گفتگو با خبرنگار مهر با ابراز تاسف از این مسئله گفت : شیوه مرمتی که بر روی این بخش از سازه های شوشتر که یکی از آثار باستانی مهم کشورمان است اجرا شد غیرکارشناسی و غیر علمی بوده که همین مسئله از اصلی ترین دلایل فروریختن آن بوده است.
[تصویر:  459820_orig.jpg]
در زیر شهر کهن شوشتر با ساخت شبکه های زیرزمینی یکی از هوشمندانه ترین اشکال معماری شهری آبی ایجاد شده بود
مجدالدین رحیمی با تشریح چگونگی مرمت انجام شده در این نقطه، گفت : مرمت کاران سازمان میراث فرهنگی برای مقاوم سازی این نقطه از سازه اقدام به حفر چاههای " رتوری " جهت تزریق ملات مورد نیاز کرده اند اما نکته ای را که در این بین از آن غفلت کرده اند این بود که کار خود را که باید مرحله به مرحله انجام می دادند به یکباره اجرا کردند.
[تصویر:  459823_orig.jpg]
حفر 15 حلقه چاه غیر کارشناسی شده در نزدیکی پل گرگر از اصلی ترین دلایل ریزش این بخش از سازه بوده است
این کارشناس باستانشناسی افزود : مرمت کاران می بایست در حین انجام کار در هر مرحله یک چاه حفر کرده و آن را با ملات پر می کردند و سپس به سراغ چاه بعدی می رفتند، اما آنها با یک اقدام غیر علمی همه چاههای مورد نظر را با فاصله اندک از هم حفر کردند که این مسئله موجب سست تر شدن آن بخش از سازه و در نهایت فروریختن آن شده است.
[تصویر:  459819_orig.jpg]
حفر این چاههای غیر کارشناسی در مدت کوتاهی موجب ریزش این بخش از سازه شد
رحیمی با اشاره به مسامحه کاری که در این زمینه صورت گرفته است گفت : در این روش کاری ضرورت ایجاب می کرد که سلسله مراحل انجام کار بیش از هر چیز دیگری مد نظر قرار گیرد که متاسفانه در مرمت این نقطه به هیچ وجه اتخاذ نشد.
[تصویر:  459815_orig.jpg]
به گفته کارشناسان با وقوع این حادثه در سازه مرمت دوباره آن امکانپذیر نخواهد بود
بر اساس گفته های این کارشناس و با توجه به ثبت این سازه ها در لیست میراث جهانی مسئله ای که باید بیش از همه در رابطه با مواریثی مانند این در نظر گرفته می شد این است که در هنگام محافظت و مرمت آنها باید از مشاوره های تخصصی بین المللی و توانمندیهای امروزی استفاده کرد.
این در حالی است که سازه های آبی شوشتر نه در بخش مشاوره و محافظت و نه در بخش مرمت از مشاوره های مراکز علمی بین المللی و حتی داخلی استفاده نشده و بدون تخصص لازم اقدام به کار شده است.
[تصویر:  459813_orig.jpg]
پیش از فروریختن این بخش از سازه حفاظت کارشناسی شده ای نیز از آن به عمل نمی آمد
مجدالدین رحیمی در ادامه گفتگو با خبرنگار مهر ضمن بیمار خواندن سیستم اداری و بوروکراتیک در رابطه با مرمت میراث باستانی کشور گفت : تعامل علمی بین رشته ها و اصلاح بروکراسی اداری هم در فرآیند تصمیم گیری و هم تصمیم سازی برای حفاظت و مرمت از آثار ملی و بین المللی بیش از همیشه ضرورت دارد چرا که در غیر این صورت پیامدهای بسیار مخربتری در پی خواهد داشت.
سخنگوی انجمن دوستداران میراث فرهنگی تاریانا خوزستان نیز در همین رابطه حفر 15 چاه غیرکارشناسی که از سوی پایگاه سازه‌های آبی شوشتر بر روی پل گرگر انجام شده را باعث فرو ریختن این پل اعلام کرد .
مجتبی گهستونی گفت: پایگاه میراث فرهنگی سازه‌های آبی شوشتر به ‌منظور استحکام بخشی به پل گرگر و شناسایی لایه‌های تاریخی کنار این پل، اقدام به حفر 15 حلقه به عمق بیش از 10 متر کرده است که این اقدام باعث کاهش استحکام خاک‌های کنار پل و فروریختن بخش‌هایی از دیواره شمالی آن شده است.
[تصویر:  459822_orig.jpg]
در پروژه مرمت چاهها می بایست هر کدام جداگانه حفر و سپس با ملات پر می شد
مجتبی گهستونی افزود: کارگرانی که قرار بوده این حفره ها را پر کنند از ترکیب گچ نشکفته استفاده کرده اند که در نهایت طی یک دوره کوتاه این گچ آب خورده و با تولید گاز باعث ایجاد ترک و ریزش در بدنه این پل شده است و علاوه بر این در کنار این اثر باستانی، تداوم تخلیه فاضلاب‌های شهری باعث ایجاد لجنزاری بزرگ شده است که باید در اسرع وقت برای رفع آن دست به کار شد.
[تصویر:  459821_orig.jpg]
فروریختن بخشی از پل گرگر ضربه غیر قابل جبرانی به دهمین اثر ثبت شده ایران در آثار جهانی وارد کرده است
سخنگوی انجمن دوستداران میراث فرهنگی خوزستان موسوم به تاریانا افزود: کارشناسان یونسکو در برخورد با فاضلاب‌هایی که هم‌اکنون در مجاور سازه‌های آبی شوشتر تخلیه می‌شوند، بسیار کوتاهی کردند و این در حالی است که ثبت جهانی سازه‌ها باید منوط به حذف فاضلاب‌ها می شد.
[تصویر:  459814_orig.jpg]
در مرمت این سازه مهم و تاریخی اصول علمی وکارشناسی رعایت نشده بود
سازه های آبی شوشتر حدود یک ماه پیش در سی وسومین اجلاس کمیته میراث جهانی در شهر سویل اسپانیا بدون هیچ مخالفتی از سوی اعضا به عنوان دهمین اثر جهانی ایران در اجلاس میراث جهانی به ثبت رسید. مجموعه آسیابهای شوشتر در استان خوزستان شامل دهها آسیاب است که بزرگترین مجموعه صنعتی تا پیش از انقلاب صنعتی به شمار می رود.
استفاده از آب در ساخت محیطی برای زندگی براساس شرایط اقلیمی، با ایجاد شبکه های زیرزمینی در زیر شهر کهن شوشتر موجب بروز یکی از هوشمندانه ترین اشکال معماری شهری آبی شده است.

منبع

[تصویر:  21060135850912710505.jpg]

"هر کس با میل و رغبت کار خیری انجام دهد، همانا خداوند پاداش او را خواهد داد."
 
نقل قول این ارسال در یک پاسخ یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر ارسال یک ایمیل به این کاربر
۱۹:۰۷ عصر ۴ اسفند ۱۳۹۰
ارسال: #5
**********
عنوان : ابراهیم مسگری
رشته:اقلیم شناسی در برنامه ریزی محیطی
تحصیلات:کارشناسی ارشد

اعتبار: 181
ارسال‌ها: 4,434
وضعیت : آفلاین
جنسیت:

مدیر پاسخگو

RE: معرفی سازه های آبی تاریخی شوشتر
سازه های ابی شوشتر

[تصویر:  76ds1gllerh85q9cgkw7.jpg]

[تصویر:  31pgynu445xwm0v67qn.jpg]

Click here to view the original image of 700x525px.
[تصویر:  nbtj0svpl5bth8xvnua.gif]
[تصویر:  fmd4wo8j6uvq8wiwyly.jpg]

[تصویر:  21060135850912710505.jpg]

"هر کس با میل و رغبت کار خیری انجام دهد، همانا خداوند پاداش او را خواهد داد."
 
نقل قول این ارسال در یک پاسخ یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر ارسال یک ایمیل به این کاربر
۱۹:۰۷ عصر ۴ اسفند ۱۳۹۰
ارسال: #6
**********
عنوان : ابراهیم مسگری
رشته:اقلیم شناسی در برنامه ریزی محیطی
تحصیلات:کارشناسی ارشد

اعتبار: 181
ارسال‌ها: 4,434
وضعیت : آفلاین
جنسیت:

مدیر پاسخگو

RE: معرفی سازه های آبی تاریخی شوشتر
بدون شرح:
[تصویر:  2dtc9kkf9t1bvoupad8.jpg]


[تصویر:  viewer.php?file=44y8n50c0j6e4i4w88x0.jpg][تصویر:  viewer.php?file=44y8n50c0j6e4i4w88x0.jpg]
[تصویر:  44y8n50c0j6e4i4w88x0.jpg]

[تصویر:  8lnuzienoc4bhyh3upc.jpg]

[تصویر:  tmnj6bggoudge7x9fbmn.jpg]

[تصویر:  21060135850912710505.jpg]

"هر کس با میل و رغبت کار خیری انجام دهد، همانا خداوند پاداش او را خواهد داد."
 
نقل قول این ارسال در یک پاسخ یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر ارسال یک ایمیل به این کاربر
۱۹:۰۸ عصر ۴ اسفند ۱۳۹۰
ارسال: #7
**********
عنوان : ابراهیم مسگری
رشته:اقلیم شناسی در برنامه ریزی محیطی
تحصیلات:کارشناسی ارشد

اعتبار: 181
ارسال‌ها: 4,434
وضعیت : آفلاین
جنسیت:

مدیر پاسخگو

RE: معرفی سازه های آبی تاریخی شوشتر
نهر داریون:

ساخت نهر داریون را برخی به داریوش هخامنشی که در حدود ۲۵۰۰ سال پیش حکومت می کرده نسبت می دهند ولی برخی دیگر آن را مربوط به زمان اشکانیان می دانند که از حدود ۲۲۰۰ تا ۱۸۰۰ سال پیش حکومت می کردند. در غرب شهر شوشتر دشتی وجود دارد به نام میان آب که بین دو شاخه گرگر و شطیط محصور شده و نامیدن آن به نام میان آب نیزبه همین دلیل است. سطح زمین های میان آب، بالاتر از رودخانه کارون بوده به همین دلیل امکان آبیاری این زمین ها با استفاده از آب این رودخانه برای آبیاری این دشت وجود نداشته.
نهر داریون برای سوار کردن آب رودخانه کارون بر دشت میان آب حفر گردیده است. در زمان ساخت این نهر شهری به نام دستوا در این مکان وجود داشته. آب نهر داریون از دو تونل که بین بند میزان و پل بند شادروان در زیر قلعه سلاسل که مربوط به حاکمان خوزستان در زمان ساسانیان حفر گردیده اند تامین می گردیدند. اکنون این دو تونل جای خود را به تونلی جدید با سازه های امروزی داده اند. (تصویر ۱).
این تونل ها پس از طی مسافت ۲۴۵ متر به هم می رسیدند و به صورت روباز ادامه مسیر می­دهند. تصاویرگوناگون ادامه نهر داریون پس از به هم رسیدن را نشان می دهد.
کشفیات باستان شناسی نشان می دهد که شهر دستوا بر اثر طغیان رودخانه کارون ویران شده. لایه ای به ضخامت حدود ۴۰ تا ۶۰ سانتی متر از رسوباتی که همراه سیلاب آورده شده بود بر روی ویرانه های این شهر دیده می شود.
در زمان ساسانیان تصمیم به ساخت مجدد شهر گرفته می شود. مکان ساخت شهر تغییر کرده و به شرق شهر قبلی که از نظر ارتفاعی نیز از مکان قبلی بالاتر بود منتقل گردید. (برخی معتقدند که شوشتر قبل از ساسانیان نیز وجود داشته) مکان یابی شهر به گونه ای بوده که محل گردش به راست رودخانه کارون، نقطه شمال شرقی شهر است. در همان زمان تصمیم به حفر شاخه گرگر گرفته شد.

شطیط و گرگر یا چهاردانگه و دودانگه:
رودخانه کارون هنگام رسیدن به شهر شوشتر به دو شاخه تبدیل می گردد . یک شاخه به نام گرگر که به طور مستقیم به مسیر خود ادامه داده و شاخه دیگر به نام شطیط به سمت راست می­پیچد. این دو شاخه پس از طی مسافتی حدود ۴۰ کیلومتر در مکانی به نام بند قیره دوباره به یکدیگر می پیوندند.
شواهد نشان می دهد که گرگر نهری است که با دست حفر گردیده.

دلایل حفر رودخانه گرگر:
1- کاستن از حجم آب رودخانه کارون که علاوه بر کاهش دادن خطر سیلاب،برای شهر، امکان ساخت سازه های آبی مانند پل بر روی این رودخانه وجود داشته باشد. همچنین با کاهش جریان آب، امنیت سازه ها نیز بیشتر می گردد.
2- آبیاری زمین های بالادست رودخانه کارون. شیب طبیعی منطقه از شرق به غرب است. با حفر شاخه گرگر امکان سوار کردن آب بر اراضی بالادست رودخانه کارون در شرق آن فراهم می گردید.
3 - بالا بردن امنیت شهر: رودخانه گرگر مانند مانعی عمل می کرد و در مقابل ورود دشمنان به داخل شهر به همین جهت از نظر امنیتی نیز اهمیت خاصی داشت.

بند یا پل بند میزان:
همانگونه که از نام بند میزان پیداست، این بند بنا یا سازه ای است برای میزان یا تنظیم کردن آب رودخانه کارون بین دو شاخه گرگر و شطیط. این سازه شش دانگ آب رودخانه کارون را به دودانگ و چهاردانگ بین دو رودخانه گرگر و شطیط تقسیم می کند به همین دلیل به این دو رودخانه دودانگه و چهاردانگه نیز می گویند. نمای بند میزان به صورت چند منحنی به هم پیوسته است. تصاویرآورده شده اینجا، نما یی از بند میزان را نشان می دهد.
این بند دارای ۱۰ دهانه آبرو می باشد، ۹ دهانه در ضلع شرقی و دهانه دهم که عریض تر است در ضلع غربی قرار دارد. بعد از دهانه دهم، بند به صورت یک دیوار به سمت غربی امتداد می یابد تا به زیر پله های برج تاریخی کلاه فرنگی می رسد . بند میزان دیواری است به ارتفاع ۵ متر و طول تاج ۷۰ متر که به نظر می رسد بخشی از آن طبیعی باشد.

منبع: دلتای مثبت

[تصویر:  21060135850912710505.jpg]

"هر کس با میل و رغبت کار خیری انجام دهد، همانا خداوند پاداش او را خواهد داد."
 
نقل قول این ارسال در یک پاسخ یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر ارسال یک ایمیل به این کاربر
۱۹:۰۸ عصر ۴ اسفند ۱۳۹۰
ارسال: #8
**********
عنوان : ابراهیم مسگری
رشته:اقلیم شناسی در برنامه ریزی محیطی
تحصیلات:کارشناسی ارشد

اعتبار: 181
ارسال‌ها: 4,434
وضعیت : آفلاین
جنسیت:

مدیر پاسخگو

RE: معرفی سازه های آبی تاریخی شوشتر
آسیاب ها و آبشارهای شوشتر:

شاخه گرگر در ۴۰۰ متری پایین دست بند میزان به صخره ای طبیعی برخورد کرده. این صخره اکنون به پل گرگر معروف است . این صخره طبیعی مانند یک بند سطح آب بالا دست را در یک تراز مشخص نگه می دارد. برای عبور دادن آب از این صخره ۳ تونل اصلی و چندین تونل فرعی حفر شده. آب با رسیدن به صخره به تدریج در پشت آن جمع شده و شروع به بالا آمدن می کند، هرچه سطح آب پشت صخره بالاتر می آید، فشار آب روی تونل ها بیشتر می شود، هرچه فشار آب روی تونل ها بیشتر شود، سرعت خروج آب از آن ها بیشتر می شود. این روند تا زمانی ادامه پیدا می­کند که کل آب ورودی بالادست که در یک رودخانه تقریباً پهن با سرعتی کم جریان دارد مجبور می­شود از چند تونل کوچک عبور کند به همین دلیل سرعت بسیار زیادی پیدا می کند.
این سرعت بسیار زیاد آب نیروی مناسبی است برای چرخاندن چرخ آسیاب های آبی، به همین دلیل ۳۲ باب آسیابی آبی که در محل با نام سیکا شناخته می شود در اینجا ساخته شده بوده. تصویر ۸ نمایی از زیر پل گرگر را نشان می دهد.
آب تونل ها که آسیاب ها را می چرخاند، امروزه پس از حذف آسیاب ها به صورت آبشارهای بسیار زیبایی دوباره به رودخانه می ریزد.
آبشارها و آسیاب های شوشتر در نوبت ثبت در لیست آثار جهانی یونسکو می باشند.
در سال ۱۳۲۵ که مقارن با سلطنت پهلوی اول در ایران بود، یک کارخانه تولید برق و با دو توبین در این محل نصب گردید که برق شوشتر را تامین می نمود.
رودخانه گرگر حدود ۴۰ کیلومتر طول دارد و پس از طی این مسافت دوباره با شاخه شطیط یکی می شود.

پل بند شادروان:
به نظر می رسد هدف اصلی از ساخت پل بند شادروان ارتباط دادن دو طرف رودخانه باشد. درباره بند دو نظریه وجود دارد: برخی معتقدند این پل بند برای آبگیری زمین های ساحلی راست رودخانه کارون که به نام شعبیه خوانده می شوند ساخته شد. برخی دیگر معتقدند با حفر نهر گرگر سطح آب پایین آمده و امکان سوار شدن بر نهر داریون را نداشته، این پل بند سطح آب را برای سوار شدن بر تونل نهر داریون بالا می آورد.برای این کار کف رودخانه را با سنگ های بزرگی فرش کرده و بالا آوردند. این پل بند در غرب بند میزان و در فاصله ۴۰۰ متری پائین دست آن بر روی رود شطیط ساخته شده است.
گفته می شود این سازه در حدود ۱۷۵۰ سال پیش و به دستور شاپور اول ساسانی بنا شد. شاه پس از شکست دادن والرین، امپراطور روم و اسارت سپاهیان وی، آنان را مجبور کرد به تلافی خرابی های که در شهرستان مرزی انجام داده بودند این سازه آبی را برپا کنند. زانو زدن والرین در مقابل شاپور اول ساسانی پس از شکست خوردن او، در نقش رستم که در ۶ کیلومتری شمال تخت جمشید واقع است به صورت نقش برجسته دیده می شود .
نقش پیروزی شاپور اول ساسانی بر والرین را می توان نماد برتری قدرت ایرانیان بر غربیان دانست. این نقش بزرگترین و باشکوه ترین نقش ساسانی در نقش رستم است که در آن والرین، امپراطور روم که در جنگ با شاپور اول ساسانی که حدود ۱۷۶۰ سال پیش حکومت می کرده، شکست خورده را در حال زانو زدن در مقابل این شاه قدرتمند ساسانی می باشد. یک نفر رومی هم که به نظر می رسد سیریادیس یا کردیاس رقیب والرین باشد جلو اسب ایستاده، شاهنشاه دست به سوی وی دراز کرده و ظاهراً حلقه فرمانروایی کشور روم شرقی را به وی می سپارد. هر دهانه پل بین دو پایه مستطیل شکل که نوک آن در خلاف جهت آب تیز ساخته شده قرار دارد. بر بالای این پایه ها یا دهانه های کوچکتری ساخته شده اند تا در هنگام طغیان رودخانه بتواند به عبور آب کمک کند. چند دهانه از پل نیز پایین تر از دهانه های دیگر ساخته شده اند. به نظر می رسد در اینجا دو دهانه بر روی هم قرار داشته. زیرسازی پایه های این پل با استفاده از سنگ هایی بزرگ و سنگین انجام گرفته که با استفاده از بست های فولادی به هم متصل شده و با سرب عایق بندی و ضد زنگ شده اند .
پل بند شادروان قبلاً ۴۴ دهانه داشته که هم اینک آثار ۱۶ دهانه طاق دار و ۸ دهانه بدون طاق در آن دیده می شود، عرض دهانه ها، این پل ۸ متر و عرض پی های آن ۷ متر می باشد. ارتفاع سطح پل از کف رودخانه نیز حدود ۱۰ متر است. این پل از سنگ، آجر، ساروج و گچ ساخته شده است. ارتفاع بند این پل از کف رودخانه حدود ۵ متر و طول تاج آن حدود ۲۰۰ متر می باشد.
رود شطیط پس از عبور از پل بند شادروان از شمال شهر روان می گردد. پس از طی مسافتی بار دیگر رو به جنوب کرده و به موازی شاخه گرگر ادامه مسیر می دهد تا در بند قیر به یکدیگر بپیوندند. رودخانه دز نیز در همین نطقه به آن ها پیوسته و رود کارون کارون بزرگ تشکیل می شود.

پل لشکر:
پل لشکر در غرب بقعه امامزاده عبدالله و بر روی نهر داریون واقع شده . از این پل تاکنون ۱۲ دهانه در طول ۱۸۳ متر باقی مانده است. عرض پل با جان پناه ۴ متر است. آثار ۴ آسیاب در سمت راست آن دیده می شود.
پل با انحناء موربی در دو قوس می پیچد و از شرق به غرب ممتد است. جنس مصالح ساختمانی سنگ و ساروج و قلوه سنگ و سنگ رودخانه است. در طاق های پل آجر به کار رفته و طاق و نمای آن رومی هلالی است. ارتفاع دهانه پل تا سطح پایه پل ۵ متر و تاج در این زمان از کف رودخانه در حدود ۱۰ متر است. در این پل در نقاطی که کف رودخانه عمیق تر است دهانه آبرو دو طبقه ساخته­ اند .

بند خاک:
اگر از پل لشکر در جنوب شهر و در جوار بقعه امامزاده عبدالله در حدود ۵۰۰ متر به طرف شمال پیش برویم به آثار بند خاک می رسیم.
این بند در زمان ساسانیان بر نهر داریون ساخته شده.
بقایای آن از سنگ ساروج است و شامل دو قسمت است: قسمت اول که ۵ دهانه از آن باقی مانده است دارای ستون هایی است که طول هر یک ۳۳/۱ متر است و طول هر دهانه آن ۷۲/۱ متر است .
ده متر پایین تر دارای دریچه های انحرافی بوده که آثار بعضی آن ها از بین رفته است و هم اکنون قسمتی از آب داریون از این محل سرازیر و پس از گذشتن از طی کردن راهی در حدود ۵/۱ کیلومتر به رودخانه گرگر وارد می شود.
این بند چندین بار در اثر سیلاب تخریب و دوباره بازسازی شده است که آثار آن ها پیدا است.

پل بند ماهی بازان یا خداآفرین:
بعد از جلگه دستوا در کنار شهر شوشتر و پس از بقعه علی کمدرده، در عرض یک دره خاکی بقایای یک بند قدیمی باقی مانده است که به نام ماهی بازان یا خداآفرین نامیده می شود . انتخاب این محل و بریدن تپه ها به منظور هموار ساختن بستر رودخانه خروشان، کاری بسیار قابل تحسین و اعجاب انگیز است.
رشته سنگی محکم سرتاسر عرض بستر رودخانه را به عنوان پی پل بند انتخاب کرده اند. سازندگان بنا رشته سنگی وسط دره را مرمت کرده اند. بند ماهی بازان مانند اکثر بندهای ساسانی دومنظوره است یعنی علاوه بر بالا آوردن سطح آب به عنوان پل نیز از آن استفاده می شده است.
در اوایل بند یعنی در منتهی الیه غربی بند آثار چند کانال کوچک که به صورت یک جوی با عرض نیم متر در سنگ بریده اند باقی است و پیداست که از این جوی ها شاید در اواخر عهد آبادانی آن استفاده آسیاب چرخانی می کرده اند.
در طول سد آبراهه هایی که به صورت جوی کوتاهی با عرض ۵۰ سانتیمتر باقی مانده وجود دارد که معلوم است جای دریچه ها و محل ریزش آب سد به زیر دست آن بوده است.
سبک معماری ساختمان سد، اگر سد بر جای سد قدیمی تری ساخته نشده باشد، به سبک معماری سدسازی ساسانی شباهت دارد.

منبع: دلتای مثبت

[تصویر:  21060135850912710505.jpg]

"هر کس با میل و رغبت کار خیری انجام دهد، همانا خداوند پاداش او را خواهد داد."
 
نقل قول این ارسال در یک پاسخ یافتن تمامی ارسال‌های این کاربر ارسال یک ایمیل به این کاربر
ارسال موضوع ارسال پاسخ


پرش به انجمن:


کاربرانِ درحال بازدید از این موضوع: 1 مهمان